12 Temmuz 2013, 15:48

Stajyerlerin hakları nelerdir?

Stajyerlerin hakları nelerdir?
Audio faylı indiriniz

Stajyerliğe başladınız ama haklarınızı bilmiyor musunuz? Sigortanız olacak mı? İşyerinizin sorumlulukları nedir? Primleri kim ödeyecek? İşte tüm soruları Sosyal Güvenlik Uzmanı Dr. Resul Kurt, RS FM’de yanıtladı...

Resul Kurt: Staj yapan kişilerin durumlarını iki açıdan değerlendirmek gerekiyor. Bunlardan birincisi ücret ödenip, ödenmeyeceği.

Özellikle zorunlu staj yapan kişiler için biraz daha önemli. Ticaret veya endüstri meslek lisesinden staj için işletmelere gelen öğrencilere bir alışkın haline geldiği için, uygulamalarda bir sorunla karşılaşılmıyor ve kendilerine bir ücret ödemesi yapılıyor. Ancak üniversitelerden staj amacıyla gelen kişilere ücret ödenip, ödenmeyeceği konusunda hem belirsizlikler var.

Mesleki ve teknik eğitim yapan yüksek öğretim kurumlarının öğrencileri 6111 sayılı Torba Kanunu’nda 2011 yılında mesleki eğitim kanun kapsamına alındılar. 2011 yılında yapılan değişiklikten itibaren mesleki ve teknik eğitim alanında diplomaya götüren ortaöğretim kurumları, mesleki ve teknik eğitim yapan yüksek öğretim kurumları için bir ücret ödeme zorunluluğu söz konusu oldu. Zaten ortaöğretim kurumları için öteden beri vardı bu uygulama ancak 2011 yılında yapılan düzenlemeyle birlikte mesleki ve teknik eğitim yapan yüksek eğitim kurumlarının öğrencileri 3308 sayılı mesleki eğitim kanunu kapsamındaysalar staj döneminde bir ücret ödenmesi gerekiyor.

Örneğin; teknik eğitim fakültesi, meslek yüksek okulu, mühendislik- mimarlık fakültesi gibi mesleki ve teknik eğitime yönelik okulların öğrencileri yaz aylarında zorunlu staj yapıyorlarsa işletmelerde veya işletmelerde bir staj yapma imkanları söz konusuysa bunlara ücret ödenmesi gerekiyor.

Burada önemli olan konu şudur; bu kişilerin mesleki ve teknik eğitim yapan bir okul öğrencisi olması gerekir. Örneğin; iktisat fakültesindeki bir öğrenci bir işletmede staj yapıyorsa, bu anlamda bizim anladığımız mesleki ve teknik eğitim kurumu olmadığı için kendisinin bu anlamdaki ücret alıp, almayacağı konusu mesleki eğitim kanun kapsamına girmez. İktisat yada işletme fakültesinden gelenler mesleki ve teknik eğitim kapsamındaki bir yüksek öğretim kurumu olmadıkları için kendilerine ücret ödenme zorunluluğu yoktur. Zorunlu staj yapan bu durumdaki kişilere ücret ödenmesi gerekmez. Ancak mesleki ve teknik eğitim yapan bir okuldan geliyorlarsa ücret ödenmesi gerekir bu birinci ayrım. Mesleki ve teknik eğitim yapan okullarla diğerleri arasındaki ayrım ücret yönünden ciddi bir özellik arz ediyor.

SİGORTALARI NASIL YAPILACAK?

Birçok kurumda yaz aylarında bir aylığına, 15 günlüğüne, 2 aylığına gelen stajyer öğrenciler var, peki bunlar sigorta yapacak mıyız? Bunu da üç açıdan değerlendirmek lazım.

Birinci grup; Zorunlu staj yapan üniversite öğrencileri: Bazı okullarda zorunlu olarak staj yaptırılır. Okulun yönetmeliğinde yazar der ki; 45 gün staj yapacaksın, 30 iş günü staj yapacaksın. Ve bu öğrenciler zorunlu olarak staj yaparlar. İşte bu şekilde zorunlu staj yapan öğrencilerin sigorta primlerini, sosyal güvenliklerini kendi okulları sağlar, kendi okulundan sigorta primi de ödendiği için bu durumdaki kişiler bir işletmede staj yaptıkları dönemde zorunlu staj yapanlar sigortalı olmazlar, sigorta primleri kendi okulları tarafından ödenir, işletmeler tarafından herhangi bir sigorta primi, SGK primi ödenmez.

İkinci bir grup; staj yapması uygun görülen üniversite öğrencileridir. Okulun bünyesinde bir zorunlu staj uygulaması söz konusu değildir ama işletmede öğrencileri hem çalışma hayatını tanısın, hem de iş hayatına hazırlansın diye bazı okullar özellikle bu anlamda staj yapmak isteyen öğrencilerine staj yaptırma imkanına sahipler. Bir zorunluluk yok, öğrenci talep ettiğinde okul bunu uygun görüyorsa bu durumda da sigorta primlerini yine okul yatırıyor ve işletmelerin herhangi bir sigorta primi yatırmasına gerek yok.

Üçüncü bir grup öğrenci de; staj zorunluluğu olmayan, okulları tarafından staj yapması uygun görülmeyen, keyfi staj dediğimiz öğrenciler olabiliyor. Öğrenci geliyor diyor ki; ben staj yapmak istiyorum, biz de beğeniyoruz buyur staj yap diyoruz. Okuldan bir staj yapmasıyla ilgili yazı var mı? Yok. Okul sigortasını yapmış mı? Hayır yapmamış. Bu durumda, bu şekilde keyfi staj yaptırdığımız kişilerin tamamı bizim diğer normal çalışanlarımızdan hiçbir şekilde farklı değil. Bu durumda olan staj yaptırdığımız kişilere sigorta pirimi yatırmamız, en az asgari ücret üzerinden ücret ödememiz gerekiyor. Eğer bunu yazmazsak bir denetimde birinci elemede bu husus ortaya çıktığında hem ciddi para cezaları ödemek durumunda kalırız, hem de bir yıl boyunca 5 puanlık prim indirim teşviklerinden mahrum kalırız bu da önemli bir sorun olarak karşımıza çıkar.

  •  
    Ve paylaş